Lạm phát Úc tháng 1 vượt dự báo: Kịch bản RBA tăng lãi suất vào tháng 5 ngày càng rõ

Sáng nay lúc 7:30 theo giờ Việt Nam, Cục Thống kê Úc (ABS) đã công bố bộ dữ liệu chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 1/2026, hé lộ bức tranh lạm phát vẫn nóng hổi và thách thức quyết tâm kiểm soát giá cả của Ngân hàng Dự trữ Úc (RBA). Dù lạm phát tổng thể không đổi so với tháng trước, nhưng lõi lạm phát đã tăng lên mức cao nhất trong 16 tháng, vượt qua kỳ vọng của thị trường và củng cố kỳ vọng về một đợt tăng lãi suất mới trong tháng 5 tới.

Theo số liệu chính thức từ ABS, chỉ số CPI toàn phần (All groups CPI) trong 12 tháng tính đến hết tháng 1/2026 ghi nhận mức tăng 3,8% so với cùng kỳ năm ngoái, không thay đổi so với tháng 12/2025 nhưng cao hơn mức dự báo trung bình 3,7% mà các nhà kinh tế đưa ra trước đó. Riêng trong tháng 1, CPI tăng 0,4% theo số liệu gốc và 0,5% sau khi điều chỉnh yếu tố mùa vụ, cả hai con số này đều vượt kỳ vọng 0,3% của thị trường. Đây là dấu hiệu rõ ràng cho thấy áp lực giá cả vẫn chưa hạ nhiệt dù RBA đã có hành động tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản chỉ cách đây vài tuần.

Điểm đáng chú ý hơn cả nằm ở chỉ số lạm phát cốt lõi, thước đo được RBA đặc biệt quan tâm trong việc hoạch định chính sách tiền tệ. Cụ thể, chỉ số Trimmed Mean CPI - thước đo lạm phát cơ bản đã loại bỏ các yếu tố biến động cực đoan, tăng 0,3% so với tháng trước và đẩy mức tăng hàng năm lên 3,4%. Con số này không chỉ cao hơn mức dự báo 3,3% của giới phân tích mà còn là mức cao nhất trong 16 tháng qua.

Chỉ số Weighted Median CPI cũng ghi nhận mức tăng 0,3% trong tháng, đưa tỷ lệ hàng năm lên 3,6%. Những số liệu này khẳng định lạm phát cốt lõi đang ở trên mức trần 3% của mục tiêu 2-3% mà RBA theo đuổi, và đã duy trì tình trạng vượt ngưỡng này trong bốn tháng liên tiếp.

Khi nhìn sâu vào cấu trúc dữ liệu, bức tranh lạm phát trở nên rõ nét hơn bao giờ hết. Nhóm nhà ở (Housing) tiếp tục là thủ phạm lớn nhất với mức tăng 6,8% so với cùng kỳ năm trước, đóng góp tới 1,4476 điểm phần trăm vào tổng lạm phát. Bên trong nhóm này, giá điện tăng vọt 32,2% do các chương trình hỗ trợ hóa đơn năng lượng của chính phủ liên bang và các bang dần kết thúc, so với mức tăng 21,5% của tháng trước đó.

Bà Michelle Marquardt, Trưởng bộ phận thống kê giá cả của ABS, giải thích rằng mức tăng giá điện mạnh hơn trong tháng 1 phản ánh việc các hộ gia đình đã sử dụng hết các khoản hỗ trợ từ Quỹ Giảm nhẹ Hóa đơn Năng lượng (EBRF) và các chương trình hỗ trợ khác. Nếu loại trừ các khoản hỗ trợ này, giá điện thực tế chỉ tăng 4,5% trong 12 tháng qua. Cùng với đó, tiền thuê nhà tăng 3,9% và nhà mới xây dựng tăng 3,5% cũng góp phần đáng kể vào đà tăng của lạm phát nhà ở.

Tiếp theo sau nhà ở là nhóm thực phẩm và đồ uống không cồn (Food and non-alcoholic beverages) tăng 3,1%, dù có giảm nhẹ so với tháng trước nhưng giá các bữa ăn bên ngoài và đồ ăn mang về vẫn tăng cao do chi phí tiền lương và nguyên liệu đầu vào leo thang. Nhóm văn hóa và giải trí (Recreation and culture) tăng 3,7%, giáo dục (Education) tăng 5,4%, đồ uống có cồn và thuốc lá (Alcohol and tobacco) tăng 5,0%, và may mặc, giày dép (Clothing and footwear) tăng 5,6%. Ngược lại, nhóm vận tải (Transport) chỉ tăng 1,1% và nhóm nội thất, thiết bị gia đình (Furnishings) giảm nhẹ 0,4% so với tháng trước.

Phân loại theo tính chất thương mại, lạm phát nhóm hàng phi ngoại thương (Non-tradables) - những mặt hàng chủ yếu chịu ảnh hưởng bởi điều kiện nội địa - tăng mạnh lên 4,9% so với cùng kỳ, từ mức 4,6% của tháng trước. Trong khi đó, nhóm hàng ngoại thương (Tradables), thứ dễ bị ảnh hưởng bởi thương mại quốc tế, lại giảm nhẹ xuống còn 1,9%.

Xét theo loại hình, lạm phát hàng hóa (Goods) tăng lên 3,8%, còn lạm phát dịch vụ (Services) giảm nhẹ còn 3,9%. Điều này cho thấy áp lực lạm phát đang tập trung vào các dịch vụ và chi phí sinh hoạt thiết yếu, những thứ khó kiểm soát bằng chính sách tiền tệ thuần túy và đòi hỏi các giải pháp can thiệp từ phía cung.

Về mặt địa lý, mức lạm phát giữa các thành phố lớn cũng có sự chênh lệch rõ rệt. Perth dẫn đầu với mức tăng 4,9%, tiếp theo là Brisbane 4,3%, Sydney 3,9%, trong khi Melbourne chỉ ghi nhận 3,3% và Darwin thấp nhất với 3,1%. Chỉ số tham chiếu mới được ABS áp dụng từ tháng 9 năm ngoái với mốc 100,0 giúp dữ liệu hàng tháng trở nên nhất quán và dễ so sánh hơn.

Một điểm đáng chú ý khác trong báo cáo lần này là quyết định của ABS về việc hoãn cập nhật trọng số CPI hàng năm sang tháng 1/2027. Đây là lần đầu tiên kể từ năm 2018 cơ quan thống kê thực hiện điều chỉnh này, nhằm có thêm thời gian theo dõi chi tiêu hộ gia đình trong năm 2026 trước khi tiến hành điều chỉnh trọng số cho phù hợp. Dữ liệu quý cũng được tính lại theo phương pháp trung bình ba tháng, với tháng 9 năm ngoái làm điểm neo.

Những con số này đã ngay lập tức tác động đến thị trường tài chính. Theo ghi nhận từ các sàn giao dịch, đồng đô la Úc (AUD) đã tăng khoảng 0,25% so với USD trong giờ đầu tiên sau công bố và duy trì đà tăng 0,2% so với các đồng tiền chủ chốt khác như EUR, GBP, CAD. Cặp AUD/USD nhanh chóng chạm vùng 0,707 - 0,708, củng cố xu hướng tăng gần mức cao nhất trong vòng 3 năm qua. Phản ứng không quá mạnh vì một phần dữ liệu đã được thị trường dự đoán trước, nhưng đủ để khẳng định kỳ vọng ngày càng tăng về một chính sách tiền tệ thắt chặt hơn từ RBA.

Trên thị trường lãi suất, lợi suất trái phiếu chính phủ Úc kỳ hạn 3 năm cũng ghi nhận xu hướng tăng. Các hợp đồng tương lai hiện đang phản ánh xác suất RBA tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản tại cuộc họp tháng 5 lên khoảng 60-70%. Đây sẽ là lần đầu tiên một ngân hàng trung ương lớn thuộc nhóm nước phát triển tăng lãi suất trong năm 2026, và dữ liệu hôm nay càng củng cố khả năng RBA sẽ tiếp tục hành động.

Giới chuyên gia và các tổ chức tài chính lớn cũng nhanh chóng đưa ra những nhận định sắc bén. Ông Cameron McCormack, Giám đốc danh mục đầu tư cấp cao tại VanEck, nhận định với Financial Standard rằng mặc dù RBA có thể sẽ tạm dừng để đánh giá thêm các dữ liệu sắp tới, nhưng một đợt tăng lãi suất vào tháng 5 là hoàn toàn có khả năng xảy ra. Trong khi đó, các chuyên gia tại Capital Economics cho rằng dữ liệu lạm phát mới nhất củng cố vững chắc lập luận cho việc thắt chặt chính sách hơn nữa.

Ông Wee Khoon Chong, chuyên gia kinh tế vĩ mô khu vực Châu Á - Thái Bình Dương của BNY, cũng bày tỏ quan điểm tương tự khi cho rằng thị trường lao động thắt chặt và tăng trưởng tiền lương cao, cùng với áp lực lạm phát dai dẳng, sẽ khiến RBA tiếp tục lộ trình thắt chặt. Ông nhấn mạnh rằng ngân hàng này nhận thấy rủi ro RBA sẽ trở nên diều hâu hơn và vượt quá kỳ vọng lãi suất của thị trường.

Các nhà phân tích tại Reuters và ActionForex cũng đồng quan điểm khi nhận định rằng nếu dữ liệu việc làm tiếp tục vững vàng và lạm phát quý 1 không giảm rõ rệt, thì khả năng tăng lãi suất thêm vào tháng 3 hoặc tháng 5 là hoàn toàn hiện hữu. Thống đốc RBA Michele Bullock đã nhiều lần nhấn mạnh rằng lạm phát trên 3% là không thể chấp nhận được, và với headline CPI vẫn ở 3,8% cùng trimmed mean 3,4%, chính sách tiền tệ chắc chắn sẽ duy trì ở trạng thái thắt chặt.

Tuy nhiên, cũng có những ý kiến thận trọng hơn từ một số ngân hàng lớn như AMP và ANZ, khi họ dự báo RBA có thể sẽ kéo dài thời gian tạm dừng để quan sát thêm diễn biến của nền kinh tế. Phát biểu trước đó, ông Michael Plumb, người đứng đầu bộ phận phân tích kinh tế của RBA, cũng lưu ý rằng ngân hàng trung ương sẽ cần thêm thời gian để hiểu rõ các đặc tính và mô hình mùa vụ của bộ dữ liệu CPI hàng tháng mới, và vẫn sẽ tập trung vào các báo cáo hàng quý để đánh giá tổng thể. Điều này cho thấy RBA sẽ không vội vàng hành động chỉ dựa trên một tháng dữ liệu, nhưng chắc chắn áp lực đang ngày một lớn hơn.

Đối với người dân Úc, con số lạm phát này đồng nghĩa với chi phí sinh hoạt tiếp tục chịu áp lực, đặc biệt là nhà ở và thực phẩm, hai khoản chi lớn nhất trong ngân sách hộ gia đình. Các chuyên gia từ Westpac và ABC News lưu ý rằng lạm phát dịch vụ vẫn dính ở mức cao, trong khi hàng hóa nhập khẩu đã dịu bớt nhờ đồng AUD mạnh trước đó, điều này buộc RBA phải cân nhắc rất kỹ giữa việc kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Bối cảnh hiện tại đặt RBA vào một tình thế tiến thoái lưỡng nan. Trong báo cáo Tuyên bố về Chính sách Tiền tệ hồi đầu tháng 2, ngân hàng trung ương này đã nâng dự báo lạm phát và thừa nhận nền kinh tế dường như đang hoạt động xa hơn mức cân bằng so với đánh giá trước đây. Sự phục hồi mạnh mẽ của tổng cầu tư nhân và thị trường lao động vẫn thắt chặt là những yếu tố khiến lạm phát khó hạ nhiệt nhanh chóng. Do đó, với việc lạm phát lõi tiếp tục đi lên và vượt dự báo, kịch bản RBA buộc phải hành động quyết liệt hơn để đưa lạm phát về mục tiêu 2-3% đang ngày càng trở nên rõ ràng.

Tóm lại, dữ liệu CPI tháng 1/2026 của Úc một lần nữa nhắc nhở rằng cuộc chiến chống lạm phát còn lâu mới kết thúc. Dù lạm phát tổng thể có dấu hiệu chững lại nhờ một số yếu tố tạm thời, thì áp lực giá cả cốt lõi, đặc biệt từ khu vực nhà ở và dịch vụ, vẫn đang gia tăng và đòi hỏi sự chú ý liên tục từ các nhà hoạch định chính sách.

Với việc trimmed mean CPI đã ở mức cao nhất 16 tháng và vẫn nằm trên ngưỡng mục tiêu, hành trình thắt chặt của RBA chưa thể kết thúc. Đồng AUD đang có động lực kỹ thuật tích cực, nhưng mọi quyết định giao dịch cần đi kèm với quản lý rủi ro chặt chẽ.

Dù phản ứng thị trường ban đầu chỉ ở mức khiêm tốn, nhưng thông điệp đã rất rõ ràng: RBA vẫn đang trên quỹ đạo thắt chặt, và đồng AUD vẫn được hỗ trợ bởi chênh lệch lãi suất hấp dẫn trong bối cảnh các ngân hàng trung ương lớn khác bắt đầu có dấu hiệu chững lại trong chu kỳ tăng lãi suất.