Từ 160 đến 152 chỉ trong 72 giờ: Câu chuyện đằng sau cú hồi phục thần tốc của đồng Yên

Đồng Yên Nhật đang có màn trình diễn đi ngược mọi logic kinh tế vĩ mô truyền thống. Giữa lúc lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng và báo cáo việc làm phi nông nghiệp tháng 1 vượt kỳ vọng, USD/JPY không những không tăng mà còn lao dốc thẳng đứng. Tâm điểm của câu chuyện nằm ở Tokyo, nơi đường cong lợi suất đang phát đi tín hiệu rõ ràng nhất về một sự thay đổi căn cơ trong nhận định rủi ro tài khóa.

Ngày 12 tháng 2 năm 2026, thị trường ngoại hối chứng kiến một nghịch lý hiếm thấy. Đồng USD được tiếp sức bởi báo cáo việc làm tháng 1 bất ngờ mạnh mẽ với tỷ lệ thất nghiệp giảm về 4,3%, nhưng trước đồng Yên, mọi lợi thế đều trở nên bất lực. USD/JPY có thời điểm chạm mức 152,55, xuyên thủng hàng loạt ngưỡng hỗ trợ chỉ trong ba phiên giao dịch ngắn ngủi sau cuộc bầu cử Hạ viện Nhật Bản.

Điều gì đang thực sự xảy ra?

Câu trả lời không đến từ Washington hay các số liệu vĩ mô của nền kinh tế số một thế giới. Nó đến từ sự thay đổi trong tâm lý thị trường đối với chính sách tài khóa của Nhật Bản, một cú ngoặt 180 độ so với chỉ một tuần trước đó.

Goldman Sachs từng dự báo USD/JPY có thể tiến sát hoặc vượt mốc 160, với lập luận rằng chiến thắng áp đảo của Thủ tướng Sanae Takaichi sẽ mở đường cho gói kích thích tài khóa quy mô lớn, đẩy lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật tăng cao và đồng Yên suy yếu. Thị trường khi đó đang lo sợ một kịch bản “bear steepening” – đường cong lợi suất dốc lên do lo ngại phát hành nợ ồ ạt.

Nhưng chính trị và thị trường đã diễn biến theo một kịch bản hoàn toàn khác.

Ngay sau chiến thắng vang dội, Thủ tướng Takaichi không vội vã công bố các kế hoạch chi tiêu mạo hiểm. Trái lại, bà chủ động trấn an giới đầu tư. Tuyên bố về việc cắt giảm thuế tiêu thụ 8% đối với thực phẩm - một trong những cam kết gây lo ngại nhất, được xác nhận chỉ là tạm thời, không phải vĩnh viễn. Quan trọng hơn, chính phủ khẳng định sẽ không phát hành trái phiếu mới để bù đắp hụt thu ngân sách, đồng thời nhấn mạnh mục tiêu giảm tỷ lệ nợ trên GDP một cách bền vững thông qua cải cách trợ cấp và miễn giảm thuế.

Một chi tiết kỹ thuật nhưng mang tính bước ngoặt đã xuất hiện: thị trường đồn đoán chính phủ có thể sử dụng thặng dư từ 1.400 tỷ USD dự trữ ngoại hối để bù đắp thiếu hụt ngân sách ngắn hạn. Dù đây không thể là giải pháp lâu dài bởi nó phụ thuộc vào tỷ giá, nhưng trong ngắn hạn, nó được xem như một van giảm áp cho áp lực phát hành nợ mới.

Phản ứng từ thị trường trái phiếu là tức thì và dữ dội. Đường cong lợi suất 2 năm và 30 năm (2s30s) – thước đo nhạy cảm nhất với rủi ro tài khóa, đã thu hẹp hơn 50 điểm cơ bản từ đỉnh. Tình trạng “bull flattening” (đường cong phẳng đi kèm lợi suất giảm) quay trở lại, báo hiệu giới đầu tư không còn đòi hỏi mức bù rủi ro cao cho kỳ hạn dài. Đây chính là chìa khóa giải mã sức mạnh kỳ lạ của đồng Yên.

Các nhà phân tích tại MUFG Research nhận định rằng cam kết về trách nhiệm tài khóa của Thủ tướng Takaichi, cùng với kỳ vọng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản có thể nâng lãi suất trong cuộc họp tháng 4, là yếu tố then chốt giúp USD/JPY tiến về vùng 150 trong trung hạn.

Brown Brothers Harriman (BBH) còn lạc quan hơn, đưa ra dự báo tỷ giá có thể giảm về 140 vào cuối năm, dựa trên phân tích tăng trưởng GDP danh nghĩa của Nhật Bản đạt khoảng 4%, cao hơn đáng kể so với lợi suất trái phiếu chính phủ 10 năm (2,2%). ING cũng chia sẻ quan điểm tương tự, kỳ vọng USD/JPY tiếp cận ngưỡng 150 nhờ Fed cắt giảm lãi suất và BOJ tăng lãi suất ít nhất một lần.

Trên thực tế, biểu đồ USD/JPY đã vẽ nên một câu chuyện rõ ràng. Từ mức đỉnh 159,45 giữa tháng 1, cặp tiền tệ này lao dốc không phanh sau bầu cử. Ngưỡng 156,00 và 154,45 lần lượt bị xuyên thủng. Các tín hiệu kỹ thuật đều chuyển sang trạng thái tiêu cực: chỉ số RSI (14) dừng ở mức 36 và đang dốc xuống, MACD cắt xuống dưới đường tín hiệu với histogram âm mở rộng, báo hiệu áp lực bán vẫn chưa dừng lại. Mức hỗ trợ Fibonacci 38,2% của sóng tăng từ 140,02 lên 159,35 nằm tại vùng 152,00-151,95, trùng với hỗ trợ xu hướng kể từ tháng 4/2025, tạo thành một chiến tuyến thực sự.

Nhưng điều khiến giới chuyên gia thực sự lo ngại không chỉ là những dao động tỷ giá thông thường.

BCA Research vừa đưa ra một cảnh báo có phần đáng sợ. Trong báo cáo công bố ngày 10 tháng 2, tổ chức này khuyến nghị các nhà đầu tư trung và dài hạn nên bán khống USD/JPY, đồng thời chỉ ra rằng quy mô các giao dịch carry trade bằng đồng Yên đã mở rộng đáng kể trong những năm gần đây. Lịch sử cho thấy các đợt thanh lý đòn bẩy quy mô lớn từng xảy ra vào các năm 2008, 2015 và 2020, và hiện tại, những điều kiện tương tự đang tái diễn.

Kịch bản được BCA phác họa: một sự kết hợp giữa giá tài sản carry trade suy giảm và đồng Yên phục hồi có thể tạo ra hiệu ứng domino. Hai yếu tố này tự củng cố lẫn nhau, dẫn đến làn sóng đảo ngược carry trade quy mô lớn. RIA Advisors cũng đồng tình, nhấn mạnh rằng nếu Nhật Bản bình thường hóa lãi suất một cách từ từ, thị trường có thể hạ cánh mềm. Nhưng lịch sử năm 2024 đã chứng minh, một cú sốc bất ngờ có thể kích hoạt đợt bán tháo chớp nhoáng, kéo theo hệ lụy tiêu cực lan tỏa ra toàn bộ thị trường tài chính toàn cầu.

Chiến lược gia trưởng Naka Matsuzawa của Nomura Securities tại Tokyo đưa ra một góc nhìn thú vị. Ông gọi đây là “làn sóng mua Nhật Bản” khi các nhà đầu tư nước ngoài đang quay trở lại mua cả cổ phiếu lẫn trái phiếu Nhật, với đồng Yên thay thế đồng Euro trở thành kênh đầu tư ưa thích bên ngoài nước Mỹ. Nhận định này cho thấy dòng vốn đang có sự dịch chuyển có hệ thống, không đơn thuần là một đợt điều chỉnh kỹ thuật.

Về phía Cục Dự trữ Liên bang Mỹ, thị trường đang định giá khả năng cắt giảm lãi suất ba lần trong năm 2026, nhiều hơn mức hai lần của tuần trước. Dù Chủ tịch Fed Jerome Powell vẫn thận trọng, áp lực từ các tín hiệu suy yếu của thị trường lao động và bất động sản đang ngày một rõ ràng. Điều này vô hình trung tiếp thêm đà giảm cho USD/JPY.

Quay trở lại với những đường kẻ trên biểu đồ giá ở trên, vùng 152,00 hiện không chỉ là một ngưỡng kỹ thuật đơn thuần. Đây là nơi hội tụ của hỗ trợ ngang và hỗ trợ xu hướng kéo dài từ thời điểm thị trường hoảng loạn tháng 4/2025 (Liberation Day risk rout). Ngay bên dưới, đường trung bình động 200 ngày (200DMA) đang nằm ở mức 150,43. Một cú đóng cửa dưới 152,00 có thể mở ra cánh cửa về vùng 149,68 – mức Fibonacci 50%, và xa hơn nữa là những dự báo 140 đang chờ phía trước.

Câu chuyện USD/JPY tuần này là lời nhắc nhở đanh thép rằng trong thế giới ngoại hối, không gì là bất biến. Một vị thế tài khóa tưởng chừng mang tính bành trướng có thể nhanh chóng được tái định nghĩa thành trách nhiệm và kỷ luật.

Đồng Yên đã không còn là đồng tiền bị bỏ rơi, với 1.400 tỷ USD dự trữ sau lưng và một chính phủ vừa có đủ tín nhiệm chính trị để hành động quyết đoán, Nhật Bản đang gửi đi tín hiệu rõ ràng nhất kể từ sau thập niên mất mát: họ sẵn sàng bảo vệ sức mạnh đồng tiền của mình.

Mọi ánh mắt đang đổ dồn về ngưỡng 152,00. Đó không chỉ là ranh giới giữa xu hướng tăng và giảm. Đó là cửa ngõ quyết định số phận của hàng trăm tỷ USD đang nằm trong các giao dịch carry trade, và rộng hơn, là tín hiệu cho một trật tự dòng vốn toàn cầu có thể đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc.