IEA chuẩn bị xả kho dầu lịch sử, chứng khoán châu Á hồi phục nhưng dầu và USD mới là tâm điểm

Ngày 11/03/2026, cuộc chiến tranh Mỹ - Israel với Iran vẫn không có dấu hiệu hạ nhiệt, nhưng điểm nhấn đáng chú ý nhất trong phiên giao dịch sáng nay là thông tin từ tờ Wall Street Journal về việc Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đang đề xuất một đợt giải phóng dầu dự trữ chiến lược lớn nhất trong lịch sử nhằm hạ nhiệt giá dầu và trấn an thị trường đang hoảng loạn.

Theo các nguồn tin, quy mô đợt giải phóng này có thể vượt qua con số 182 triệu thùng mà các nước thành viên IEA đã tung ra trong hai đợt vào năm 2022, thời điểm Nga phát động chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine.

Ngay sau khi thông tin này được công bố, giá dầu đã có phản ứng tiêu cực ban đầu. Dầu Brent giảm nhẹ xuống dưới 87 USD/thùng trước khi đảo chiều và dao động quanh mức 87,89 USD/thùng vào cuối phiên giao dịch tại châu Á. Dầu thô WTI của Mỹ cũng biến động tương tự, neo quanh mức 83,47 USD/thùng.

Sự phục hồi mong manh này cho thấy giới đầu tư vẫn chưa thực sự yên tâm, khi những diễn biến thực tế trên chiến trường lại đang đi ngược lại với những nỗ lực can thiệp từ các tổ chức quốc tế.

Quả thực, chỉ vài giờ trước đó, quân đội Mỹ và Israel đã tiến hành các cuộc không kích dữ dội nhất vào Iran kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Lầu Năm Góc và các nguồn tin từ Iran xác nhận đây là những đợt tấn công với cường độ chưa từng thấy. Điều này ngay lập tức dập tắt những hy vọng mong manh về một lệnh ngừng bắn sắp xảy ra, vốn đã phần nào được thắp lên sau những tuyên bố trước đó của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc cuộc chiến có thể sớm kết thúc.

Ông Frank Benzimra, Trưởng bộ phận Chiến lược vốn cổ phần châu Á và Chiến lược gia đa tài sản tại Societe Generale, nhận định với Reuters rằng việc IEA có thể giải phóng dầu dự trữ là một tín hiệu được thị trường hoan nghênh, bởi nó giúp đảm bảo nguồn cung trong trường hợp xung đột ngắn hạn, tránh gây ra suy thoái kinh tế. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh: “Mọi thứ vẫn còn rất bất định... rất, rất khó lường”.

Nhờ cú hích từ thông tin IEA, thị trường chứng khoán toàn cầu đã tìm thấy một chút bình yên hiếm hoi. Tại châu Á, chỉ số MSCI khu vực châu Á - Thái Bình Dương (không gồm Nhật Bản) tăng 1,6%. Nikkei 225 của Nhật Bản tăng ấn tượng 2,1%, trong khi Kospi của Hàn Quốc bứt phá 3,2%.

Các hợp đồng tương lai tại Mỹ cũng ghi nhận sắc xanh nhẹ, với Nasdaq 100 và S&P 500 cùng tăng 0,4%.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng sự lạc quan này có thể chỉ là nhất thời. Giới đầu tư đang ở trong trạng thái “còn nguyên vẹn dây thần kinh” trước những biến động chóng mặt của thị trường. Ngay trong phiên liền trước, giá dầu đã lao dốc hơn 11%, mức giảm phần trăm mạnh nhất theo ngày kể từ năm 2022, sau khi leo lên đỉnh 4 năm trên 119 USD/thùng chỉ một ngày trước đó. Sự đảo chiều ngoạn mục này phản ánh tâm lý “sợ bỏ lỡ” và “sợ thua lỗ” đan xen, khiến thị trường dễ bị tổn thương bởi bất kỳ tin tức nào, dù là tích cực hay tiêu cực.

Trong khi thị trường chứng khoán và dầu mỏ biến động dữ dội, đồng bạc xanh lại đang cho thấy sức mạnh vượt trội. Chỉ số đô la Mỹ duy trì đà tăng vững chắc, như một minh chứng cho vị thế là tài sản trú ẩn an toàn tối thượng của nó.

Tỷ giá USD/JPY tăng 0,1% lên 158,25, trong khi đồng euro và bảng Anh lần lượt giảm xuống 1,1624 USD và 1,3440 USD. Theo ông Frank Benzimra, lý do khiến USD vượt trội so với các kênh trú ẩn khác rất đơn giản: “Bạn chỉ có một tài sản an toàn duy nhất, đó là đô la Mỹ. Ngay cả vàng hay trái phiếu kho bạc cũng không thể đóng vai trò trú ẩn an toàn lớn lần này”.

Vàng, vốn được coi là “hầm trú ẩn” trong các cuộc khủng hoảng, hiện chỉ tăng nhẹ 0,5% lên 5.215,60 USD/ounce. Các nhà phân tích cho rằng, vàng đang chịu áp lực bán ra từ các nhà đầu tư muốn bù đắp thua lỗ từ các thị trường khác. Trong khi đó, trái phiếu kho bạc Mỹ lại đang đối mặt với lo ngại lạm phát leo thang do giá năng lượng tăng cao, khiến lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm neo ở mức 4,1460% và kỳ hạn 2 năm ở mức 3,5796%.

Câu chuyện về lạm phát đang trở lại trung tâm của những lo ngại. Việc giá dầu tăng cao do xung đột kéo dài có thể thổi bùng lạm phát, buộc các ngân hàng trung ương trên toàn cầu phải duy trì lập trường chính sách tiền tệ cứng rắn (hawkish) lâu hơn dự kiến.

Ông Thierry Wizman, chiến lược gia ngoại hối và lãi suất toàn cầu tại Macquarie Group, nhận định rằng các ngân hàng trung ương sẽ không thể sớm nới lỏng chính sách khi mối đe dọa lạm phát từ chiến tranh vẫn còn đó. Ông cho rằng, ngay cả sau khi xung đột kết thúc, tâm thế thắt chặt vẫn có thể kéo dài do dữ liệu lạm phát có thể tiếp tục cho thấy áp lực giá cả trong suốt giai đoạn trước đó.

Nhìn về phía trước, thị trường đang phải đối mặt với những câu hỏi lớn chưa có lời giải. Bà Kerstin Hottner, Trưởng bộ phận hàng hóa của Vontobel, chỉ ra hai mối quan ngại chính: Thứ nhất là thời điểm nào các tàu chở dầu có thể được đảm bảo an toàn qua eo biển Hormuz, và thứ hai là nguy cơ cơ sở hạ tầng năng lượng bị tấn công.

Bà cảnh báo, ngay cả khi các giao tranh lớn lắng xuống, các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran vào cơ sở năng lượng vẫn có thể kéo dài sự bất ổn của thị trường cho đến tận năm sau.

Bức tranh thị trường ngày 11/03 là sự giao thoa của những hy vọng ngắn hạn từ các biện pháp can thiệp hành chính và nỗi sợ dài hạn từ bất ổn địa chính trị. IEA có thể giúp hạ nhiệt giá dầu tạm thời, nhưng chỉ khi ngòi nổ chiến tranh ở Trung Đông được tháo gỡ và dòng chảy năng lượng qua eo biển Hormuz được khơi thông, thị trường mới có thể thực sự tìm lại được trạng thái cân bằng.

Cho đến lúc đó, sự biến động và “nghẹt thở” vẫn sẽ là trạng thái thường trực. Các nhà đầu tư, đặc biệt là những người mới tham gia, cần hết sức thận trọng và liên tục cập nhật thông tin để có những quyết định phù hợp.