Chứng khoán châu Á rúng động: Kospi lao dốc lịch sử 11%, cỗ máy AI Hàn Quốc bốc hơi 170 tỷ USD

Khi cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) va phải cú sốc địa chính trị, thị trường chứng khoán Hàn Quốc vừa trải qua hai ngày giao dịch đen tối nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008. Chỉ trong vòng 24 giờ, một cơn địa chấn thực sự đã quét qua các sàn giao dịch châu Á, xóa sổ hàng trăm tỷ USD giá trị thị trường và khiến giới đầu tư toàn cầu chao đảo.

Cú sốc mang tên địa chính trị

Sáng ngày 4/3/2026, thị trường chứng khoán châu Á đang chìm trong sắc đỏ. Không chỉ đơn thuần là một phiên điều chỉnh, những gì diễn ra tại Hàn Quốc và Nhật Bản trong hai ngày qua có thể được xem là cuộc khủng hoảng niềm tin nghiêm trọng nhất kể từ sau đại dịch. Tâm điểm của cơn bão là Kospi đã lao dốc không phanh với mức giảm lên tới 11% trong phiên giao dịch ngày 4/3, chạm mốc 5.159 điểm, trước khi tạm thời đóng cửa.

Sự sụp đổ này diễn ra chỉ một ngày sau khi Kospi ghi nhận mức giảm 7,2%, đánh dấu phiên giao dịch tồi tệ nhất kể từ tháng 8/2024. Tổng cộng sau hai ngày, chỉ số này đã “bốc hơi” hơn 15%, đánh dấu nhịp giảm mạnh nhất trong một thập kỷ rưỡi trở lại đây. Tình hình nghiêm trọng đến mức Sở giao dịch chứng khoán Hàn Quốc buộc phải kích hoạt bộ ngắt mạch (circuit breaker) lần đầu tiên sau nhiều năm, tạm dừng giao dịch 20 phút trên cả hai sàn Kospi và Kosdaq khi chỉ số giảm quá 8%.

Không nằm ngoài vòng xoáy, Nhật Bản cũng chứng kiến làn sóng bán tháo dữ dội. Chỉ số Nikkei 225 lao dốc 3,8%, xuống còn 54.090,11 điểm, trong bối cảnh hầu hết các nhóm ngành đều chìm trong sắc đỏ. Theo các chuyên gia, đây là phiên giảm thứ ba liên tiếp của thị trường Nhật Bản, đưa chỉ số này xuống mức thấp nhất kể từ ngày 6/2. Cổ phiếu các công ty liên quan đến chip như Advantest và Tokyo Electron giảm gần 5%, trong khi tập đoàn công nghệ SoftBank Group mất tới 6,89%.

Cỗ máy tăng trưởng AI đứt gãy

Điều đáng nói, cú sốc lần này đánh thẳng vào những “cỗ máy tăng trưởng” đã đưa thị trường Hàn Quốc lên đỉnh cao chỉ vài tuần trước. Samsung Electronics và SK Hynix - hai gã khổng lồ bán dẫn, đã “kéo” chỉ số Kospi đi xuống với mức giảm lần lượt 6,5% và 4,7% trong phiên 4/3, sau khi đã giảm ít nhất 9,9% trong phiền trước đó. Hyundai Motor cũng không thoát khỏi cảnh bị bán tháo với mức giảm gần 10%.

Tính riêng trong phiên 3/3, chỉ riêng hai “ông lớn” Samsung và SK Hynix đã chứng kiến tổng giá trị vốn hóa bốc hơi khoảng 170 tỷ USD - một con số khổng lồ khiến bất kỳ nhà đầu tư nào từng đặt cược vào đà tăng bất tận của cổ phiếu AI cũng phải lạnh sống lưng.

Trước đó, nhờ cơn sốt trí tuệ nhân tạo toàn cầu, Kospi từng là một điểm sáng hiếm hoi trên bản đồ chứng khoán thế giới với mức tăng gần 50% tính từ đầu năm đến trước khi cuộc khủng hoảng xảy ra. Thị trường Hàn Quốc được xem là “nơi trú ẩn” của dòng vốn đầu tư vào AI, thậm chí còn tăng điểm trong những ngày mà chứng khoán khu vực suy yếu. Nhưng tất cả đã đảo ngược chỉ trong 48 giờ.

Dầu mỏ: Vũ khí hủy diệt niềm tin

Nguyên nhân sâu xa của cuộc khủng hoảng đến từ một điểm nghẽn chiến lược: eo biển Hormuz. Khi xung đột giữa Iran và liên quân do Mỹ dẫn đầu leo thang, Tehran đe dọa đóng cửa tuyến đường huyết mạch mà qua đó khoảng 1/5 lượng dầu thô giao dịch toàn cầu đi qua. Điều này khiến giá dầu Brent tăng vọt hơn 12% chỉ trong tuần, lên mức 82,61 USD/thùng, còn dầu WTI của Mỹ cũng leo lên 75,46 USD/thùng.

Với Hàn Quốc - quốc gia tiêu thụ dầu lớn thứ 8 thế giới và Nhật Bản - nước phụ thuộc gần như tuyệt đối vào nguồn cung năng lượng từ Trung Đông, đây là một thảm họa kép. Chi phí nhập khẩu năng lượng tăng vọt không chỉ bào mòn lợi nhuận doanh nghiệp mà còn đe dọa thổi bùng lạm phát vốn đã dai dẳng.

Chính nỗi lo về lạm phát đã làm dấy lên một vấn đề nhức nhối khác: chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Nếu giá năng lượng tiếp tục neo cao, Fed sẽ khó có thể tiếp tục cắt giảm lãi suất như kỳ vọng. Trong khi thị trường từng kỳ vọng Fed sẽ nới lỏng chính sách trong năm 2026, thì giờ đây, kịch bản đảo ngược đang dần hiện rõ.

Tâm lý đám đông và cuộc tháo chạy của dòng vốn ngoại

Trên thị trường, sự hoảng loạn đã lấn át lý trí. Dữ liệu từ Sở giao dịch chứng khoán Hàn Quốc cho thấy khối ngoại đã bán ròng 5,4 nghìn tỷ won, tương đương 3,7 tỷ USD, cổ phiếu trên sàn Kospi chỉ trong phiên 3/3. Đây là làn sóng rút vốn mạnh tay của giới đầu tư tổ chức nước ngoài nhằm giảm thiểu rủi ro trong bối cảnh bất ổn địa chính trị leo thang.

Trái ngược với động thái của khối ngoại, các nhà đầu tư cá nhân trong nước lại đổ tiền vào bắt đáy với giá trị tương đương. Họ lặp lại mô hình từng thấy trong nhiều đợt điều chỉnh trước: dùng lượng tiền mặt kỷ lục đã tích lũy để mua vào khi thị trường giảm sâu. Tuy nhiên, liệu đây là cơ hội hay cái bẫy vẫn là câu hỏi lớn.

An Hyungjin, CEO của công ty quản lý tài sản Billionfold Asset Management tại Seoul, chia sẻ với Bloomberg: “Biến động quá khủng khiếp, việc dự báo gần như không thể, phân tích cũng chẳng giúp ích được gì. Nhà đầu tư cá nhân dường như cũng đang do dự, lệnh mua đang biến mất dần. Dù chúng tôi đang chọn lọc những cổ phiếu chất lượng và phòng hộ rủi ro, đây không phải là một cơ hội rõ ràng”.

Dave Mazza, CEO của Roundhill Investments, nhận định đây giống như một đợt thanh lý vị thế hơn là sự đổ vỡ cơ bản của nền kinh tế Hàn Quốc. “Khi khẩu vị rủi ro toàn cầu thay đổi, và biến động năng lượng cùng ngoại hối tăng vọt, bạn sẽ thấy việc giảm đòn bẩy nhanh chóng ở những cổ phiếu lớn nhất và có thanh khoản tốt nhất”.

Điểm sáng hiếm hoi

Giữa khung cảnh ảm đạm, vẫn có những cái tên vươn lên mạnh mẽ. Cổ phiếu quốc phòng của Hàn Quốc như Hanwha Aerospace và LIG Nex1 đã tăng hơn 19% trong phiên 3/3, thậm chí có thời điểm LIG Nex1 và Hanwha Systems tăng trên 25%. Lý giải cho hiện tượng này, các nhà phân tích cho rằng bất ổn tại Trung Đông kéo dài sẽ khiến nhu cầu về vũ khí và hệ thống phòng thủ gia tăng, và Hàn Quốc với năng lực sản xuất quốc phòng đang nổi lên như một điểm sáng.

Park Sojung, giám đốc danh mục đầu tư tại Matthews Asia, nhận xét: “Tình hình có thể tạo ra cơ hội có chọn lọc để xây dựng vị thế ở những công ty và ngành đang giao dịch ở mức giá hấp dẫn. Các công ty công nghiệp Hàn Quốc như quốc phòng và đóng tàu có thể lại được chú ý như những đơn vị hưởng lợi từ bất ổn toàn cầu, nguồn cung bị thắt chặt và tầm quan trọng chiến lược ngày càng tăng của Hàn Quốc”.

Tại Nhật Bản, dù thị trường chung giảm điểm mạnh, một số cổ phiếu như Sony Group và Nintendo vẫn tăng nhẹ, trong khi Nidec tăng 5,5% bất chấp cảnh báo về khoản lỗ 250 tỷ yên từ bê bối kế toán. Điều này cho thấy dòng tiền vẫn đang tìm kiếm cơ hội tại những doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt và ít phụ thuộc vào chu kỳ kinh tế.

Bức tranh toàn cảnh châu Á

Không chỉ Hàn Quốc và Nhật Bản, hầu hết các thị trường châu Á đều chìm trong sắc đỏ. Chỉ số Hang Seng của Hồng Kông giảm 2,8% xuống 25.037,92 điểm, Shanghai Composite mất 1,3% còn 4.069,09 điểm, trong khi ASX 200 của Australia giảm 2%. Thị trường Đài Loan (Trung Quốc) và Jakarta cũng lần lượt giảm 3,4% và 3,7%.

Chứng khoán Trung Quốc chịu áp lực kép từ căng thẳng địa chính trị và dữ liệu PMI trái chiều, cho thấy nhu cầu nội địa vẫn yếu trong khi xuất khẩu là động lực chính. Bắc Kinh đang đứng trước áp lực phải đưa ra thêm các biện pháp hỗ trợ kinh tế trong kỳ họp Lưỡng hội đang diễn ra.

Tác động còn lan sang thị trường ngoại hối, với đồng won Hàn Quốc rơi xuống mức thấp nhất trong 17 năm, trong khi đồng euro trượt dưới 1,16 USD do lo ngại châu Âu sẽ bị ảnh hưởng nặng nề từ chi phí năng lượng tăng cao.

Kết luận

Nhìn lại những gì đã xảy ra trong 48 giờ qua, có thể thấy thị trường đang phải đối mặt với một bài toán khó: làm thế nào để cân bằng giữa câu chuyện tăng trưởng dài hạn của AI và những cú sốc địa chính trị ngắn hạn nhưng có sức tàn phá khủng khiếp. Trong khi nhiều chuyên gia cho rằng đây có thể chỉ là nhịp điều chỉnh trước khi thị trường tìm lại quỹ đạo tăng trưởng, thì cũng có không ít ý kiến cảnh báo về sự mong manh của những định giá đã bị đẩy lên quá cao nhờ làn sóng AI.

Câu hỏi lớn nhất lúc này không phải là liệu thị trường có phục hồi hay không, mà là khi nào và với điều kiện gì. Khi eo biển Hormuz vẫn là điểm nóng, và giá dầu chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, các nhà đầu tư có lẽ sẽ còn phải sống chung với những biến động khó lường trong nhiều tuần tới. Và như Dave Mazza đã nói, đây có thể là cơ hội để tái cấu trúc danh mục, nhưng chưa chắc là cơ hội để “bắt dao rơi”, nhất là khi con dao vẫn đang rơi.