CPI Trung Quốc chạm đỉnh 3 năm, nhưng bức tranh 2026 vẫn ẩn khuất rủi ro giảm phát

Dữ liệu tháng 12 vừa công bố mang đến hình ảnh phân kỳ trái ngược: niềm vui ngắn hạn từ CPI và nỗi lo dài hạn từ PPI cùng bức tranh ảm đạm của cả năm 2025.

Sáng ngày 09/01/2026, Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc (NBS) đã công bố hai chỉ số kinh tế vĩ mô trọng yếu, vẽ nên một bức tranh phức tạp hơn nhiều so với những con số ban đầu. Chỉ số Giá Tiêu dùng (CPI) tăng 0.8% so với cùng kỳ năm trước, đánh dấu mức tăng nhanh nhất kể từ tháng 2/2023 và là tháng tăng liên tiếp thứ ba, phần nào vượt qua kỳ vọng 0.9% của một số cuộc khảo sát.

Tuy nhiên, ẩn sau sự hồi phục đáng chú ý này là một thực tế đáng quan ngại hơn: CPI trung bình cả năm 2025 chỉ đạt 0%, mức thấp nhất trong 16 năm và xa rời mục tiêu chính sách thông thường khoảng 2%. Song hành với đó, Chỉ số Giá Sản xuất (PPI) tiếp tục chuỗi giảm phát kéo dài đáng báo động, giảm 1.9% trong tháng 12 và đánh dấu tháng giảm thứ 39 liên tiếp, với mức giảm trung bình cả năm là 2.6%.

Sự phân kỳ sâu sắc giữa tín hiệu tích cực ngắn hạn từ tiêu dùng và áp lực giảm phát dai dẳng trong sản xuất đặt ra câu hỏi lớn về bản chất và tính bền vững của đà phục hồi kinh tế Trung Quốc.

Nguyên nhân đẩy CPI tháng 12 lên cao chủ yếu mang tính cơ học và theo mùa. Giá rau củ tươi tăng vọt 18.2% do thời tiết giá lạnh ảnh hưởng đến nguồn cung, trong khi giá thịt bò tăng 6.9%, đẩy nhóm thực phẩm tổng thể tăng 1.1%. Một yếu tố đặc biệt đáng chú ý là giá vàng trang sức bật tăng tới 68.5%, phản ánh làn sóng tìm kiếm tài sản trú ẩn an toàn trên toàn cầu. Ngược lại, giá thịt lợn – mặt hàng then chốt – tiếp tục giảm sâu 14.6% do nguồn cung dồi dào.

Điều quan trọng là chỉ số lõi, loại trừ thực phẩm và năng lượng, vẫn ổn định ở mức tăng 1.2%, cho thấy áp lực lạm phát cơ bản chưa thực sự bùng nổ. Trên cơ sở hàng tháng, CPI tăng 0.2%, đảo ngược mức giảm 0.1% của tháng 11, phần nào được hỗ trợ bởi chi tiêu sớm cho dịp Tết Nguyên Đán và việc kéo dài các chương trình trợ cấp tiêu dùng của chính phủ đến hết tháng 12.

Tuy nhiên, khi nhìn vào bức tranh rộng hơn của khu vực sản xuất, viễn cảnh trở nên u ám hơn nhiều. Mức giảm 1.9% của PPI trong tháng 12, dù đã dịu bớt so với tháng 11 (-2.2%) và tốt hơn dự báo (-2.0%), vẫn củng cố một chuỗi giảm phát kéo dài hơn ba năm. Con số này phản ánh trực tiếp tình trạng dư thừa công suất sản xuất và nhu cầu yếu ớt cả từ thị trường nội địa lẫn xuất khẩu đối với hàng hóa công nghiệp.

Sự sụt giảm này không chỉ là một chỉ số giá cả, mà còn bóp nghẹt lợi nhuận doanh nghiệp. Như các chuyên gia từ Bank of America Global Research chỉ ra, lợi nhuận doanh nghiệp công nghiệp đã giảm mạnh tới 13.1% trong tháng 11, mức giảm sâu nhất trong hơn một năm, làm xói mòn nghiêm trọng niềm tin đầu tư và đẩy các doanh nghiệp vào cuộc cạnh tranh giá cả khốc liệt.

Các phân tích chuyên sâu từ các tổ chức tài chính lớn đưa ra dự báo thận trọng cho năm 2026. Ông Larry Hu, kinh tế trưởng phụ trách Trung Quốc tại Macquarie, nhận định rằng lạm phát tiêu dùng có thể vẫn “phẳng lặng” trong suốt năm 2026, trong khi giảm phát giá sản xuất thậm chí có thể sâu hơn, ở mức 2.7%, biến đây thành chuỗi giảm phát dài nhất trong lịch sử.

Ông Hu đặc biệt cảnh báo về sự hạn chế của các biện pháp nới lỏng hiện tại, như cắt giảm lãi suất thế chấp, trong việc đảo ngược xu hướng suy giảm của thị trường bất động sản. Dự báo của Macquarie cho thấy doanh số bán nhà mới theo diện tích sàn có thể tiếp tục giảm thêm 7% trong năm 2026, sau mức giảm 8% của năm 2025, kéo theo hệ lụy nặng nề cho hàng loạt ngành công nghiệp liên quan.

Góc nhìn vĩ mô rộng hơn từ Bank of America càng làm rõ thách thức. Họ ước tính tăng trưởng GDP thực tế có thể đã chậm lại xuống khoảng 4.5% trong quý IV/2025 từ mức 4.8% của quý trước. Đầu tư tài sản cố định, động lực tăng trưởng truyền thống, tiếp tục co lại mạnh với mức giảm khoảng -11.8% trong tháng 12. Dù chỉ số PMI sản xuất chính thức có nhích lên mức 50.1 trong tháng 12, bước vào khu vực mở rộng, nhưng động lực này dường như quá mỏng manh so với những đầu tàu tăng trưởng đang trục trặc.

Trước bối cảnh đó, các nhà hoạch định chính sách Bắc Kinh đang đứng trước bài toán hết sức nan giải. Một mặt, họ cần duy trì và có lẽ phải tăng cường các biện pháp hỗ trợ để củng cố sự phục hồi manh nha từ phía tiêu dùng, thông qua các gói kích thích trực tiếp hơn như hỗ trợ đổi mới hàng tiêu dùng, gói 62.5 tỷ nhân dân tệ đã được nhắc đến.

Mặt khác, họ phải đối mặt với gánh nặng giảm phát cố hữu từ khu vực sản xuất và cuộc khủng hoảng niềm tin trong lĩnh vực bất động sản. Các công cụ như cắt giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc (RRR) hay lãi suất vẫn sẽ được sử dụng linh hoạt, nhưng chúng có thể không đủ sức đối phó với những vấn đề cấu trúc sâu xa.

Tóm lại, bộ dữ liệu tháng 12 không đơn thuần là một báo cáo lạm phát, mà là một bản đồ chỉ dẫn đầy phức tạp về tình trạng sức khỏe nền kinh tế Trung Quốc. Sự tăng tốc của CPI cho thấy các biện pháp kích cầu ngắn hạn và yếu tố mùa vụ có thể tạo ra những đợt sóng tích cực trên bề mặt. Tuy nhiên, con số CPI 0% cho cả năm 2025 và chuỗi giảm phát PPI kỷ lục mới là dòng chảy ngầm đáng lo ngại, phản ánh sự trì trệ trong nhu cầu nội địa, sự dư thừa công suất và những điểm nghẽn chưa được giải quyết trong mô hình tăng trưởng.

Đối với các nhà đầu tư và quan sát viên thị trường, thông điệp rõ ràng là: sự phục hồi thực sự và bền vững của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới vẫn còn một chặng đường dài phía trước, và mọi tín hiệu lạc quan trong ngắn hạn đều cần được đánh giá trong bối cảnh của những thách thức cấu trúc dai dẳng này. Năm 2026 sẽ là một năm thử nghiệm quan trọng đối với hiệu quả của các chính sách có mục tiêu và khả năng chuyển mình của Trung Quốc.